Miejski Dom Kultury w Wągrowcu przygotował raport z diagnozy potencjału kulturalnego młodych mieszkańców miasta.
Raport powstał na podstawie ankiet oraz warsztatów prowadzonych wśród dwóch grup: młodzieży w wieku 13–18 lat oraz młodych dorosłych od 19 do 23 lat. Łącznie w badaniu ilościowym zebrano 170 ankiet. Najliczniejszą grupę stanowili uczniowie w wieku 13–18 lat. Było ich 118. Drugą grupę tworzyły 52 osoby w wieku 19–23 lat.
Z dokumentu wyłania się dość jednoznaczny wniosek: młodzi ludzie nie oczekują wyłącznie kolejnych wydarzeń wpisanych do miejskiego kalendarza. Chcą przestrzeni, w której mogą po prostu być. Bez presji, bez oceniania, bez konieczności kupowania biletu albo zajmowania miejsca przy stoliku w drogiej restauracji.
| Nastolatkowie szukają spokoju, muzyki i bezpiecznego azylu
W przypadku młodzieży szkolnej najmocniej wybrzmiewa potrzeba odpoczynku. Na pytanie o idealny czas po lekcjach ponad połowa badanych wskazała „spokój, muzykę i odpoczynek”. To ważny sygnał dla instytucji kultury, bo pokazuje, że nastolatkowie nie zawsze chcą intensywnych zajęć, warsztatów i sztywno zaplanowanych aktywności.
| Dla wielu z nich kultura ma być najpierw miejscem oddechu
Raport pokazuje także, że młodzi mieszkańcy Wągrowca bardzo często funkcjonują poza instytucjami. Najczęściej spotykają się ze znajomymi na zewnątrz. Wskazywali m.in. skatepark, okolice jeziora, OSiR, boiska i parki. To nie oznacza jednak, że nie potrzebują Domu Kultury. Raczej oczekują, że stanie się on miejscem mniej formalnym, bardziej przyjaznym i bliższym ich codzienności.
W ankietach pojawiły się też konkretne postulaty. Młodzież wskazywała potrzebę większej liczby miejsc do siedzenia i rozmów, lepiej wyposażonych punktów do rozwijania pasji oraz wydarzeń, o których mówiłoby miasto. Szczególnie mocno powracał temat skateparku. Część respondentów pisała wprost, że obecny jest zniszczony i niebezpieczny.
| Dom Kultury nie może być tylko budynkiem mijanym po drodze
Jedno z pytań dotyczyło skojarzeń z Domem Kultury. Najwięcej osób widzi w nim miejsce konkretnych zajęć i pasji, ale duża grupa młodych traktuje go po prostu jako budynek mijany w drodze do szkoły. To sygnał ostrzegawczy, bo instytucja kultury nie może być dla nastolatków neutralnym punktem na mapie miasta.
Raport pokazuje, że barierą nie zawsze jest brak zainteresowań. Często problemem jest forma. Młodzi nie chcą być wyłącznie odbiorcami dorosłej wizji kultury. Chcą przestrzeni, która daje im sprawczość, ale nie wymaga natychmiastowego występowania, oceniania czy deklarowania talentu.
W pytaniach otwartych pojawiały się pasje muzyczne, sportowe, artystyczne, cyfrowe i społeczne. Młodzi pisali o grze na gitarze, tworzeniu muzyki, fotografii, grafice, social mediach, grach, szachach, sporcie, jeździe na BMX-ach, deskorolce i hulajnodze. Były też głosy dotyczące empatii, rozmowy, zdrowia psychicznego i potrzeby wspierania innych. To pokazuje, że potencjał istnieje. Trzeba go tylko potraktować poważnie.
| Młodzi dorośli chcą miasta, które żyje także po 20:00
Jeszcze mocniejszy komunikat płynie od grupy 19–23 lata. To osoby studiujące, pracujące albo wchodzące w dorosłość. Ich potrzeby różnią się od potrzeb nastolatków. W ankietach najczęściej wskazywali, że w ofercie kultury szukają przestrzeni do spotkań po godzinach.
Dla tej grupy kluczowa jest dostępność wieczorna. Młodzi dorośli chcą miejsca, które działa wtedy, gdy kończą zajęcia, pracę albo codzienne obowiązki. W raporcie pojawia się pojęcie „Trzeciego Miejsca”, czyli przestrzeni poza domem i pracą lub uczelnią. Według badanych powinno ono być otwarte wieczorem, wygodne, swobodne, z dostępem do Wi-Fi, kawy i prądu.
| To nie jest postulat luksusu. To prośba o normalność
Młodzi dorośli mówią wprost, że Wągrowiec po godzinie 20:00 traci energię. Oczekują bezpiecznej, otwartej przestrzeni bez konieczności rezerwacji, integracji przy planszówkach, nocnym kinie, karaoke, muzyce czy spotkaniach z ludźmi o podobnych pasjach. Wskazują też potrzebę klubowej, kawiarnianej i rozrywkowej oferty, ale prowadzonej w bezpiecznych ramach.
| „Miasto ma wyglądać, a nie być praktyczne”
Najbardziej wymowne fragmenty raportu dotyczą tego, jak młodzi dorośli postrzegają Wągrowiec. W warsztatach pojawiły się mocne oceny: za mało bezpłatnych miejsc integracji, za dużo drogich restauracji, remonty, korki, brak praktycznego myślenia o przestrzeni.
Jedno ze zdań szczególnie dobrze podsumowuje ten sposób patrzenia: „Miasto ma wyglądać, a nie być praktyczne”. To zdanie powinno wybrzmieć nie tylko w Domu Kultury, ale też w samorządzie. Młodzi nie odrzucają Wągrowca. Przeciwnie, większość badanych z grupy 19–23 lata widzi w nim potencjał, który warto odkryć. Problem polega na tym, że potencjał bez realnych narzędzi szybko zamienia się we frustrację.
Młodzi chcą rozmawiać o mieście, ale często nie wiedzą, jak wejść w formalny dialog z urzędem. Raport nazywa to bezradnością instytucjonalną. To bardzo istotny wniosek. Samo zaproszenie młodzieży do konsultacji nie wystarczy, jeśli nie powstanie stały, zrozumiały i realnie działający mechanizm współdecydowania.
| Centrum rozrywki, działania dla zwierząt, motoryzacja i kultura cyfrowa
Podczas maratonu projektowego młodzi dorośli przygotowali konkretne koncepcje. Jedną z nich było centrum rozrywki „Las Vegas”, rozumiane nie jako kasyno, lecz jako bezpieczna strefa wieczornego spędzania czasu z escape roomem, grami, kawiarnią i przestrzenią integracji.
Pojawił się też projekt „Paki – Pomoc i Łakocie Każdej Istocie”, czyli działania prozwierzęce, warsztaty, targi adopcyjne i wolontariat. To ważne, bo pokazuje, że młodzi nie myślą tylko o rozrywce. Chcą też działać społecznie.
Kolejny pomysł dotyczył festiwalu motoryzacyjnego lub zlotu aut połączonego z food truckami, koncertami i wydarzeniami miejskimi. W rekomendacjach raportu wskazano również potencjał kultury cyfrowej: grafiki komputerowej, montażu wideo, animacji, projektowania gier i nowych technologii. To nie są abstrakcyjne marzenia. To gotowe kierunki, które można wykorzystać przy projektowaniu oferty MDK i miejskich działań dla młodych.
| Raport jest testem wiarygodności
Najważniejsze pytanie brzmi teraz: co stanie się z tym raportem? Młodzi mieszkańcy Wągrowca poświęcili czas, żeby odpowiedzieć na pytania, wziąć udział w warsztatach i powiedzieć dorosłym, czego naprawdę im brakuje. W dokumencie pojawia się zdanie, które można odczytać jako test zaufania: „Ciekawe co z tego wyjdzie?”.
| To sprawdzian dla instytucji i samorządu
Jeżeli diagnoza zakończy się wyłącznie publikacją dokumentu, efekt może być odwrotny od zamierzonego. Młodzi po raz kolejny dostaną sygnał, że można ich wysłuchać, ale niekoniecznie trzeba coś zmienić. Jeśli jednak z raportu wynikną konkretne działania, MDK ma szansę stać się miejscem, które nie tylko organizuje kulturę, ale współtworzy ją razem z młodymi.
